قصر فرهاد - گلی از گلستان موسیقی کردی

فیض اله پیری

اگر سرودهای زیبایی را سردهی ، کسی را خواهی یافت که به آواز‌خوانی‌ات گوش بسپارد ،
هر چند که در دل بیابان‌ها باشی . (جبران خلیل جبران)

خروجی وبلاگ

گلی از گلستان موسیقی کردی

گزارش گفتگویی با خبات مولودی به بهانه انتشار آلبوم "گولی"

فیض اله پیری: برای وردود به شخصیت «خبات مولودی» باید از حیران آغاز کرد، هنرمندی که وجود او را این آهنگ موکریانی در خود هضم کرده است. به استادی تمام «حیران» موکریان را کاویده و هر آ«چه که تصور کنی که در حیران باشد در خبات نیز هست. اگر سر رشته سخن پیرامون این هنر را به دست گیرد تمام ابعادش را برای تو شرح می دهد؛ از حیران خوانهای مشهور گرفته تا محتوا و موضوعات حیران. آن گونه که خود می گوید در نخستین اثرش با نام «گولی» یک تیر و دو نشان زده، هم اثری شاد و جوان پسند خلق کرده و هم به احیای آثار فولکلور پرداخته است. چهره ی جوان او با اثری حرفه ای که خلق نموده – که حتی منتقدانش نمی توانند از پرمحتوا بودن آن بگذرند – همخوانی ندارد. تلاش گری خستگی ناپذیر در عرصه موسیقی بوکان است و اینک به دنبال شناسایی و احیای گنج خفته موسیقی، پژوهشی جدی آغاز کرده است. حیران های و مقام های منطقه «فیض الله بیگی» بوکان را مطالعه می کند و حاصل تلاشش تاکنون جمع آوری 150 حیران این منطقه است که جمع آوری هر کدام از آ«ها یک اثر فولکلور که تنها کاستی از آن در خانواده ای وجود داشته، بدون اطلاع صاحب خانه آن اثر را به دست آورده، ضبط کرده و سپس به صاحبش بازگردانده است. موردی دیگر که او شرح می دهد؛ مقام های بوده گاهی زنان که در مدح مردگان قبرستان می خواندند و خبات در عزاداری هم به دنبال ضبط و جمع آوری این آثار بوده است.

«گولی» نخستین اثر موسیقی این هنرمند 29 ساله بوکانی است که شامل دو حیران موکریانی، چند مقام ماموستا «سیوه» و دو آواز جدید که خود ساخته، به همراه چهار اثر فولکلور می باشد که به شیوه ای زیبا و حرفه ای ضبط و ورانه بازار شده است. مادرش به آوازهای منطقه فیض الله بیگی آشناست و به قول خبات از صدایی خوش نیز برخوردار است. خود از کودکی آواز می خواند و به صدای هنرمندان بزرگ گوش فرا می داد.

از سال 76 به طور جدی این هنر را دنبال کرد و در کلاس های استاد «مینایی» و دیگران شرکت می جست. او می گوید: «بعد از اتمام دوران سربازی با موسیقی موکریان آمیخته شدم و حیران های این منطقه را به طور جدی دنبال می کردم. از ماموستا سیوه که خدمت زیادی به موسیقی کرده است، تاثیر فراوان گرفتم و شیدای صدایش شده ام. مقام هایی مثل «عایشه گول»، «سحر»، «بهاره»، «گولی» و ... را با استادی تمام اجرا کرده و من هم کارم را به نام «گولی» که یکی از آثار اوست ضبط و منتشر کرده ام.

خبات البته از انتقال بعضی از آثار موسیقی به فارسی و عربی انتقاد دارد. اما از دست آوردهای موسیقی کردی نیز حمایت می کند و بر این باور است که هر کاری هم اگر کم ارزش باشد، والامقام است.

* به نظر شما چه کسانی در سال های اخیر در موسیقی کردی تاثیرگذار بوده اند؟

- من در آ« حد نیستم که در مورد کار بزرگان موسیقی نظر بدهم که حتی آثاریشان از ایران هم فراتر رفته است. گروه کامکارها خدمات بزرگی به موسیقی کردی داشته اند. هر چند می توانستند بیشتر از این به موسیقی کردی خدمت کنند. هنرمندانی توانا هستند و از خواننده ای حرفه ای بهره نمی برند که به هر حال شاید دلایل خاص خود را داشته باشند. کامکارها می توانستند گام های اساسی تر بردارند. گروه «شمس» نیز که مقامات و آوازهای منطقه کرمانشاه و آئین «اهل حق» را اجرا می کنند، موفق بوده اند و در حوزه تکنیک و آوازهای ایرانی دستی توانا دارند و زحمت فراوان کشیده اند.

شاید آنچه که موسیقی کردی را برای خبات جالب کرده، تنوع موسیقی کردی باشد که در نخستین اثر او این تنوع نیز هویداست؛ چه آ« هنگام که «ریزه خالها» را می خواهد و یا همخوانی اعضای گروهش که همگام با او در پس آوازها می آیند. او می گوید: پا به پای تنوع فرهنگی کردی موسیقی هم متفاوت است. کرمانشاه، ایلام و ... هر کدام انشعاباتی از موسیقی کردی را دارا هستند و با امنطقه سنندج و فیض الله بیگی بوکان متفاوت است.

تعمق و مطالعه خبات در شناسایی «حیران» جالب توجه است. هر شخص و منطقه ای که ردپایی از حیران را در خود داشته باشد، جستجو کرده است. خود می گوید: شخصی را به من معرفی کردند که حیران گویی تواناست. به دیدارش رفتم. پیرمردی کهن سال بود. صدایش را شقبل از این که به زیر خاک ببرد ضبط کردم و بعد از مدتی فوت کرد؛ اما من خوشحال هستم که نگذاشتم این هنر از بین برود.

هنرمند جوان بوکانی که اخیرا کلیپ ویدئویی مربوط به آثارش را به پایان برده، سه آهنگ جدید را آماده کرده و در اثر جدیدش ارسلان کامکار با او همکاری می کند. «گولی» به عنوان نخستین اثر موسیقی او در تیراژ 30 هزار نسخه تولید و منتشر شد که علی رغم تبلی غات اندک با استقبال علاقه مندان موسیقی مواجه شد. او گروهی مشخص با اعضای ثابت ندارد اما با همکاری تعدادی از جوانان که خود سرپرست آنهاست به تمرین و اجرای آٍارش می پردازد. خبات که در منزل استاد مصطفی شیرزاد نقاش بوکانی با سیروان سخن می گفت، با علاقه مندی و اشتیاق فراوان از گنجینه های مهم در موسیقی سخن می گوید و آن حیران موکریانی است، «موسیقی کردی در منطقه ما آینده ی روشنی دارد. ما گنیجینه های مهمی در موسیقی موکریان داریم که تابلویی بزرگ از موسیقی کردی است» موسیقی کردها – به قول خبات – در عروسی و عزا هر کدام زیبایی زیادی دارد که تلاش زیادی برای جمع آوری و احیای آنها صورت نگرفته و او در منطقه موکریان به طوری جدی این موضوع را دنبال می کند.

خبات معتقد است که در ردیف های ایرانی ریتم های بینظیری وجود دارد. در موسقی کردی هم حیران در تمام خود بی نظیر است که به شیوه ای منظم اجرا می شود» ما باید این موسیقی را در بانک اطلاعات جمع آوری و ضبط کنیم تا از نابودی آنها جلوگیری شود. حاصل تلاش چندین ساله من گردآوری آرشیوی از این موسیقی فولکلور است».

*اصولا محتوای حیران های کردی چه موضوعاتی را د رخود پنهان دارند؟

- در فرهنگ حیران یک سری درخواست های عاشقانه نهفته است یا دهقانانی که در اوج فلاکت مورد ظلم حاکمان قرار گرفته اند و با نیاز عاشقانه درد خویش را بیان کرده اند. مثل درخواست رعیت از ارباب و عاشق از معشوق خیلی از اشعار عاشقانه کردی در اوج نازکی دارای بار اجتماعی و سیاسی مهمی هستند. برخی اشعار کردی را نمی توان به فارسی ترجمه کرد، چون معادل ندارند و این به گمانم از گستردگی و غنی بودن زبان کردی است؛ هم از نظر تشبیه و هم از نظر استعاره و یا سایر صناعات ادبی. خبات اگر جه در «گولی» از سازهای الکترونیک هم بهره برده اما هنرمندی و مهارت صدا، اثریش را گلی زیبا از باغ موسیقی می نمایاند.

منبع:هفته نامه سيروان- شماره 325 سال هفتم – 21/1/1384

دوشنبه یازدهم شهریور 1387-12:38 | | فیض اله پیری | گروه |لینک نوشته

	قصر فرهاد ××× روزنامه نگاری و بس ×××
	صفحه نخست :: آرشیو :: fp_journal@yahoo.com تماس با من